या दोन्ही योजनांच्या माध्यमातून पात्र लाभार्थ्यांना दरवर्षी ₹5 लाखांपर्यंत मोफत उपचार मिळतात. ही रक्कम कुटुंबाच्या वैद्यकीय खर्चासाठी वापरता येते. मोठ्या आजारांमध्ये जसे की कॅन्सर, हृदयविकार, किडनी रोग यांसाठी ही योजना अत्यंत फायदेशीर ठरते. गरीब कुटुंबांना आर्थिक भार न पडता उच्च दर्जाचे उपचार मिळण्याची ही एक मोठी संधी आहे.

या योजनेसाठी मुख्यतः गरीब, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, BPL कुटुंब, शेतकरी, मजूर आणि सामाजिकदृष्ट्या मागास घटक पात्र असतात. महाराष्ट्रात राशन कार्डधारक आणि सरकारने निश्चित केलेल्या निकषांनुसार पात्र कुटुंबांना या योजनेचा लाभ दिला जातो. तसेच काही विशिष्ट श्रेणीतील नागरिकांनाही (जसे की बांधकाम कामगार) यामध्ये समाविष्ट केले जाते.

या योजनेत 1000 पेक्षा जास्त प्रकारचे आजार आणि शस्त्रक्रिया कव्हर केले जातात. यामध्ये हृदयविकार, कॅन्सर, किडनी फेल्युअर, न्यूरोसर्जरी, अपघात उपचार, ऑर्थोपेडिक सर्जरी, प्रसूती सेवा, बालरोग उपचार इत्यादींचा समावेश आहे. त्यामुळे गंभीर आजारांसाठी मोठ्या खर्चाची चिंता राहत नाही.

या योजनेअंतर्गत उपचार सरकारी तसेच मान्यताप्राप्त खाजगी रुग्णालयांमध्ये मिळतात. लाभार्थ्याने फक्त आपले ओळखपत्र आणि आवश्यक कागदपत्रे घेऊन संबंधित हॉस्पिटलमध्ये जावे लागते. हॉस्पिटलमध्ये हेल्प डेस्कवर नोंदणी केल्यानंतर पात्रता तपासली जाते आणि नंतर कॅशलेस उपचार सुरू केले जातात.

अर्ज करण्यासाठी लाभार्थी अधिकृत वेबसाइटवर नोंदणी करू शकतो किंवा थेट जवळच्या मान्यताप्राप्त रुग्णालयात जाऊन अर्ज करू शकतो. हॉस्पिटलमधील अधिकृत प्रतिनिधी (Arogya Mitra) अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करण्यात मदत करतात. ऑनलाइन अर्ज करताना आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करावी लागतात.

या योजनेसाठी साधारणतः आधार कार्ड, राशन कार्ड, उत्पन्न प्रमाणपत्र, पासपोर्ट साइज फोटो आवश्यक असतात. काही वेळा अतिरिक्त कागदपत्रांची मागणी होऊ शकते. सर्व कागदपत्रे अचूक आणि वैध असणे आवश्यक आहे, अन्यथा अर्ज नाकारला जाऊ शकतो.

आयुष्मान कार्ड हे लाभार्थ्याचे ओळखपत्र आहे, ज्याद्वारे तो या योजनेचा लाभ घेऊ शकतो. हे कार्ड अधिकृत वेबसाइटवरून किंवा जवळच्या सेवा केंद्रातून तयार करता येते. कार्ड असल्यास हॉस्पिटलमध्ये उपचार प्रक्रिया जलद आणि सोपी होते.

होय, ही योजना पूर्णपणे कॅशलेस आणि मोफत आहे. लाभार्थ्याला हॉस्पिटलमध्ये कोणतेही शुल्क भरावे लागत नाही. सर्व खर्च सरकारकडून भरला जातो. मात्र, फक्त मान्यताप्राप्त हॉस्पिटलमध्येच हा लाभ लागू होतो.

या योजनेचा लाभ संपूर्ण कुटुंब घेऊ शकते. कुटुंबातील सर्व सदस्यांना एकत्रितपणे ₹5 लाखांपर्यंत उपचार सुविधा मिळते. त्यामुळे मोठ्या कुटुंबांसाठीही ही योजना अत्यंत उपयुक्त आहे.

सामान्यतः अर्ज केल्यानंतर काही तास ते काही दिवसांत मंजुरी मिळते. आपत्कालीन परिस्थितीत हॉस्पिटल तातडीने मंजुरी घेऊन उपचार सुरू करते. त्यामुळे रुग्णाला वेळेत उपचार मिळतात.