| Posted On: 28/11/2025 | Updated On: 21/03/2026 |
CTET Exam Pattern 2026
जर तुम्ही CTET 2026 साठी तयारी करत असाल, तर Exam Pattern आणि Syllabus समजून घेणे खूप महत्वाचे आहे. खाली तुम्हाला Paper 1 (Class 1–5) आणि Paper 2 (Class 6–8) दोन्हीचे सविस्तर विवरण दिले आहे 👇 CTET Exam Pattern 2026
CTET February 2026 Notification
Official Website: 👉 https://ctet.nic.in
Also Read; CTET Previous Papers (Marathi) – PDF Download
🧑🏫 What is CTET Eligibility 2026?
CTET Paper 1 (इ.1 ते इ.5 शिक्षक)
- 12वी उत्तीर्ण + 2 वर्ष D.El.Ed
किंवा - 12वी उत्तीर्ण + 4 वर्ष B.El.Ed
CTET Paper 2 (इ.6 ते इ.8 शिक्षक)
- पदवी + 2 वर्ष D.El.Ed
किंवा - पदवी + B.Ed
📘 What is CTET Exam Pattern Marathi?
📝 CTET Paper 1 Exam Pattern 2026
(इयत्ता 1 ते 5 साठी) CTET Exam Pattern 2026
| विषय | प्रश्न | गुण |
|---|---|---|
| बालविकास व शिक्षणशास्त्र (CDP) | 30 | 30 |
| भाषा 1 | 30 | 30 |
| भाषा 2 | 30 | 30 |
| गणित | 30 | 30 |
| पर्यावरण अभ्यास (EVS) | 30 | 30 |
| एकूण | 150 | 150 |
📝 CTET Paper 2 Syllabus 2026
(इयत्ता 6 ते 8 साठी) CTET Exam Pattern 2026
| विषय | प्रश्न | गुण |
|---|---|---|
| बालविकास व शिक्षणशास्त्र (CDP) | 30 | 30 |
| भाषा 1 | 30 | 30 |
| भाषा 2 | 30 | 30 |
| गणित व विज्ञान (Maths & Science) | 60 | 60 |
| सामाजिक अध्ययन (Social Studies) | 60 | 60 |
| एकूण | 150 | 150 |
👉 Note: Maths & Science / Social Studies पैकी एक निवडायचा असतो
📌 महत्वाचे Points
- ✔ परीक्षा ऑनलाइन (CBT) किंवा Offline (OMR) पद्धतीने होऊ शकते
- ✔ प्रत्येक प्रश्न 1 गुणाचा
- ✔ Negative Marking नाही ❌
- ✔ एकूण वेळ: 2.5 तास. (CTET Exam Pattern 2026)
📚 CTET Syllabus 2026 (सविस्तर)
👶 1. बालविकास व शिक्षणशास्त्र (CDP)
- बाल विकासाचे टप्पे
- शिक्षण सिद्धांत (Piaget, Vygotsky)
- समावेशक शिक्षण
- बाल मानसशास्त्र
- Learning & Pedagogy
🗣️ 2. भाषा (Language 1 & 2)
- Comprehension Passage
- Grammar (व्याकरण)
- Vocabulary
- Language Pedagogy
- Teaching Methods
🔢 3. गणित (Paper 1 + Paper 2)
- Number System
- Algebra (Paper 2)
- Geometry
- Mensuration
- Data Handling
- Pedagogy of Mathematics.(CTET Exam Pattern 2026)
🌍 4. पर्यावरण अभ्यास (EVS – Paper 1)
- Family & Friends
- Food
- Shelter
- Water
- Travel
- EVS Pedagogy
🏛️ 5. सामाजिक अध्ययन (Paper 2)
- History
- Geography
- Civics
- Social Science Pedagogy
🔬 6. Science (Paper 2)
- Physics basics
- Chemistry basics
- Biology concepts
- Science Pedagogy
🎯 तयारीसाठी टिप्स
- 📌 NCERT Books वर फोकस करा
- 📌 Previous Year Papers solve करा
- 📌 Mock Tests द्या
- 📌 Pedagogy topics ignore करू नका
💰 CTET 2026 परीक्षा फी
| श्रेणी | फक्त 1 पेपर | दोन्ही पेपर |
|---|---|---|
| General/OBC | ₹1000 | ₹1200 |
| SC/ST/PwD | ₹500 | ₹600 |
📌 How to Apply CTET 2026 Online– अर्ज कसा करावा?
CTET Exam Pattern 2026
- CBSE CTET च्या अधिकृत वेबसाईटवर जा.
- “CTET February 2026 Apply Online” वर क्लिक करा.
- Registration करा आणि फॉर्म भरा.
- दस्तऐवज अपलोड करा.
- फी भरून फॉर्म सबमिट करा.
- प्रिंट काढून ठेवा.
📘 CTET 2026 Syllabus – Paper 1 & Paper 2 (Marathi)
📝 📍 CTET 2026 Syllabus Paper 1 (इ.1 ते इ.5 शिक्षकांसाठी)
1️⃣ Child Development and Pedagogy (बाल विकास व अध्यापनशास्त्र – 30 Marks)
बाल विकास – (0–11 वर्षे)
- बाल विकासाची संकल्पना
- वाढ व विकासातील टप्पे
- वैयक्तिक फरक (Individual Differences)
- शिकण्याची प्रक्रिया – अनुभव, अनुकरण, प्रयत्न-चुकांची पद्धत
- वारसा आणि पर्यावरणाचा परिणाम
अध्यापन-शास्त्र (Pedagogical Issues)
- शिकणे म्हणजे काय?
- शिक्षणाचे प्रकार – संवेदना आधारित, अनुभव आधारित
- प्रेरणा (Motivation)
- शिकण्यातील अडचणी (Learning Disabilities)
- विशेष गरज असलेली मुले (Inclusive Education)
- वर्ग व्यवस्थापन
2️⃣ Language I – भाषा 1 (मराठी/इतर निवड – 30 Marks)
क्षमता चाचणी
- वाचन व आकलन (Reading Comprehension)
- गद्यांश व त्यावरील प्रश्न
- भाषेची कौशल्ये (Listening, Speaking, Reading, Writing)
भाषा अध्यापन
- भाषा अध्यापन पद्धती
- व्याकरणाचे मूलभूत घटक
- पाठ योजना
- भाषा शिक्षणातील अडचणी
3️⃣ Language II – भाषा 2 (इंग्रजी/हिंदी/इतर – 30 Marks)
आकलन
- एक गद्यांश (Comprehension)
- व्याकरण आधारित प्रश्न
Pedagogy of Language Development
- भाषा शिकण्याचे टप्पे
- द्विभाषिक शिक्षण (Bilingualism)
- भाषा अध्यापन पद्धती
4️⃣ Mathematics – गणित (30 Marks)
गणितीय संकल्पना
- संख्या पद्धती
- बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार, भागाकार
- भिन्न, दशांश
- लांबी, वजन, क्षेत्रफळ, वेळ
गणित अध्यापन
- गणित विषय शिकवण्याच्या पद्धती
- समस्यासोचन कौशल्य
- वर्गातील गणितीय क्रिया
- TLM (Teaching Learning Material)
5️⃣ Environmental Studies – पर्यावरण अभ्यास (30 Marks)
महत्त्वाचे मुद्दे
- आपण व आपले कुटुंब
- अन्न, पाणी, हवा
- वनस्पती, प्राणी
- निसर्ग, हवामान
- नकाशा, दिशादर्शक
- परिवहन, संवाद
अध्यापन पद्धती
- प्रोजेक्ट पद्धती
- क्रियाशील शिक्षण
- पर्यावरण शिक्षणातील मूल्य
⭐ CTET Paper 1 – एकूण Marks: 150
📘 📍 CTET Paper 2 Syllabus (इ.6 ते इ.8 शिक्षकांसाठी)
1️⃣ Child Development and Pedagogy (30 Marks)
बाल मानसशास्त्र (11-14 वर्षे)
- वाढीचे टप्पे
- संज्ञानात्मक विकास (Piaget)
- सामाजिक आणि भावनिक विकास
- शिकण्यातील अडचणी
- विशेष गरजांची मुले
Pedagogical Issues
- शिकण्याची प्रक्रिया
- विद्यार्थ्यांचा सहभाग
- प्रेरणा
- शैक्षणिक मूल्यांकन (Assessment)
2️⃣ Language I – भाषा 1 (30 Marks)
गद्यांश व काव्यांश आकलन
- बहुपर्यायी प्रश्न
- भाषिक रचना व व्याकरण
Language Pedagogy
- भाषा शिक्षणाचे टप्पे
- व्याकरणिक घटकांचे अध्यापन
- भाषा अध्यापन तंत्र व पद्धती
3️⃣ Language II – भाषा 2 (30 Marks)
Comprehension
- एक गद्यांश (Prose)
- भाषिक क्षमता आधारित प्रश्न
Pedagogy
- भाषा शिकवण्याच्या पद्धती
- व्याकरण, शब्दसंग्रह
- भाषा त्रुटी दुरुस्ती
4️⃣ Mathematics & Science – गणित व विज्ञान (60 Marks)
A) Mathematics
- संख्या पद्धती
- बीजगणित
- भूमिती
- प्रमाण व अनुपात
- सांख्यिकी (Data Handling)
Math Pedagogy
- गणित अध्यापन साधने
- समस्यासोचन पद्धती
- उकल पद्धती
B) Science (विज्ञान)
- पदार्थ, मिश्रणे
- बल, ऊर्जा, काम
- प्रकाश, ध्वनी
- सजीव व निर्जीव
- मानवी शरीर
- पर्यावरण
Science Pedagogy
- प्रायोगिक शिक्षण
- प्रयोगशाळा कार्य
- विज्ञान शिक्षणातील संकल्पना
📘 Social Science (60 Marks) – (Paper 2 मध्ये पर्यायी विषय)
History (इतिहास)
- प्राचीन, मध्यकालीन, आधुनिक भारत
- भारतीय स्वातंत्र्य संग्राम
Geography (भूगोल)
- पृथ्वीची रचना
- साधनसंपत्ती
- पर्यावरण
Civics (नागरिकशास्त्र)
- भारतीय संविधान
- शासन व्यवस्था
- नागरी अधिकार व कर्तव्ये
Pedagogy
- समाजशास्त्र अध्यापन पद्धती
- नकाशा, आकृती, प्रकल्प पद्धती
🎯 CTET Paper 2 – एकूण Marks: 150
🎯 CTET 2026 पास का महत्वाचे?
- सरकारी शिक्षक भरतीमध्ये प्राधान्य
- खाजगी शाळांमध्ये उच्च पगाराची संधी
- TGT/PRT पदांसाठी आवश्यक पात्रता
- राष्ट्रीय पातळीवर मान्यताप्राप्त प्रमाणपत्र
CTET February 2026 Notification हे शिक्षक होण्याचे स्वप्न असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत सकारात्मक आणि मोठी संधी आहे. योग्य तयारी, अपडेटेड अभ्यासक्रम आणि योग्य स्ट्रॅटेजी यामुळे ही परीक्षा सहज पार करता येते.
| 📢 महत्वाची सूचना |
|---|
| अशाच नवीन सरकारी नोकरी अपडेटसाठी Sarkari Mahabharti ला भेट देत रहा. |
| Join WhatsApp Group |
| Follow WhatsApp Channel |
| Join Telegram Channel |
| ही माहिती तुमच्या मित्रांना नक्की शेअर करा. |
📌 FAQs: CTET Exam Pattern 2026
CTET परीक्षा वर्षातून किती वेळा घेतली जाते?
CTET परीक्षा वर्षातून दोन वेळा – जुलै आणि फेब्रुवारीमध्ये घेतली जाते.
CTET Paper 1 आणि Paper 2 मध्ये काय फरक आहे?
Paper 1 – इ.1 ते इ.5 शिक्षकांसाठी
Paper 2 – इ.6 ते इ.8 शिक्षकांसाठी
CTET ची पात्रता (Eligibility) काय आहे?
Paper 1: 12वी + D.El.Ed किंवा 4 वर्ष B.El.Ed
Paper 2: पदवी + D.El.Ed किंवा B.Ed
CTET परीक्षा ऑफलाइन आहे की ऑनलाइन?
CTET परीक्षा ऑफलाइन (OMR Sheet) पद्धतीने घेतली जाते.
CTET Certificate किती वर्ष वैध असते?
CTET प्रमाणपत्र आयुष्यभर वैध (Lifetime Validity) असते.
CTET मध्ये निगेटिव्ह मार्किंग असते का?
नाही. CTET मध्ये निगेटिव्ह मार्किंग नाही.
CTET Paper 1 व Paper 2 एकाच दिवशी देता येतात का?
होय. उमेदवार इच्छित असल्यास दोन्ही पेपर एकाच दिवशी देऊ शकतात.
CTET Paper 1 आणि Paper 2 मध्ये किती प्रश्न असतात?
दोन्ही पेपरमध्ये 150 प्रश्न असतात आणि 150 गुण असतात.
CTET कट-ऑफ किती असते?
General: 60% (90/150)
OBC/SC/ST/PwD: 55% पर्यंत सवलत
CTET साठी वयोमर्यादा काय आहे?
CTET परीक्षेसाठी कोणतीही वयोमर्यादा नाही.
CTET परीक्षा कोणत्या भाषांमध्ये उपलब्ध आहे?
CTET परीक्षा 20 पेक्षा जास्त भाषांमध्ये उपलब्ध आहे – मराठीसह.
CTET Admit Card कधी मिळते?
परीक्षेच्या 10–12 दिवस आधी Admit Card डाउनलोड करता येते.
CTET मधील सर्वात महत्वाचा विषय कोणता?
Child Development & Pedagogy हा दोन्ही पेपरमध्ये अत्यंत महत्वाचा स्कोअर-मेकर विषय आहे.
CTET Certificate ने सरकारी नोकरी मिळते का?
होय. शिक्षक भरती (TET आधारित) अनेक राज्यांमध्ये CTET आवश्यक आहे.
CTET Online Form कसा भरायचा?
अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन Registration → Form Fill → Documents Upload → Fee Payment → Final Submit.
CTET परीक्षा केंद्र बदलता येतो का?
एकदा अर्ज सबमिट केल्यानंतर Exam Center बदलता येत नाही.
CTET ची भाषा 1 व भाषा 2 कशी निवडायची?
भाषा 1: तुमची मुख्य शिकवण्याची/स्थानिक भाषा
भाषा 2: इंग्रजी/हिंदीसारखी दुसरी भाषा
CTET उत्तीर्ण झाल्यानंतर पुढे काय करावे?
CTET पास झाल्यानंतर तुम्ही KVS, NVS, Army Schools तसेच Government व Private Schools मध्ये नोकरीसाठी अर्ज करू शकता.
